Οι καταπληκτικές επιδόσεις του Θεάτρου Τέχνης Αυστραλίας

στην περίφημη τραγωδία του Σοφοκλή: «Οιδίπους Τύραννος»

Σύδνεϋ 19/11/2011

Πιπίνα Δ.Ιωσηφίδου-Elles

Μεταπτυχιακή  φιλόλογος

συγγραφέας, καλλιτέχνιδα

                Ο Αθηναίος τραγικός, Σοφοκλής

Ο μεγάλος τραγωδός της αρχαιοελληνικής Γραμματολογίας, Σοφοκλής, γεννήθηκε στον Κολωνό της Αττικής, το 495 π. Χ.  ‘Ηταν 27 ετών  όταν άρχισε την καριέρα του ως δραματουργός, και στα 62 χρόνια της ζωής του που ακολούθησαν, έγραψε δύο περίπου τραγωδίες το χρόνο. Έλαβε μέρος σε τριανταένα διαγωνισμούς τραγωδίας, είχε τουλάχιστον 18 νίκες και ποτέ του δεν ήρθε τρίτος! Από τις επτά τραγωδίες του Σοφοκλή, που σώθηκαν, το έργο του Άρης είναι  πιθανόν το ενωρίτερο.  Η Αντιγόνη γράφτηκε το 443 ή 441π.Χ., οι τραγωδίες του Τραχίνιοι, Οιδίπους Τύραννος  και Ηλέκτρα –που ακολουθεί-, γράφτηκαν την περίοδο 435 – 410 π.Χ.  Η τραγωδία του Σοφοκλή, Φιλοκτήτης, γράφτηκε το 408 π.Χ. και η τραγωδία του Οιδίπους επί Κολωνώ, είναι το τελευταίο έργο του, σύμφωνα με τον Κικέρωνα στο έργο του: De Senectute.  Ο Αριστοφάνης στην κωμωδία του Βάτραχοι, μας πληροφορεί ότι ο Σοφοκλής, πέθανε το 406 π.Χ.,  στην Αθήνα.  Είναι γνωστό ότι ο μεγάλος τραγικός ποιητής παρέμεινε στην Αθήνα καθ’όλη τη διάρκεια της ζωής του, αντίθετα ο  Αισχύλος και ο Ευριπίδης πέθαναν εκτός Αθήνας.     

                Η τραγωδία του Σοφοκλή Οιδίπους Τύραννος, και το ‘Θέατρο Τέχνης, Αυστραλίας’

Παρασκευή 18/11/2011 και ώρα περίπου 8.30 βραδινή, στο μικρό στέγασμα του Θεάτρου Τέχνης Αυστραλίας στο Addison Rd. στο Sydney.  Είναι η στιγμή που το παρόν και μεγάλο πλήθος, θεατών έχει ετοιμαστεί για την παράσταση που πρόκειται να ακολουθήσει. Από τους θεατές πολλοί είναι εκείνοι που διδάχτηκαν σε κάποιο στάδιο της ζωής τους, είτε στην Ελλάδα, είτε εδώ, κάποια από τις τραγωδίες του Σοφοκλή.  Ίσως ακόμη κατέχουν το επιμελημένο πρόγραμμα που εξέδωσε το Θέατρο Τέχνης, που προσφέρεται αντί μικρής δωρεάς, και στο οποίο εμπεριέχεται σύνοψη της υπόθεσης της συγκεκριμένης  τραγωδίας, στην Αγγλική και στην Ελληνική, καθώς επίσης και η λίστα των ηθοποιών και κομπάρσων,  που συμμετέχουν σε αυτή.

                Οι ηθοποιοί με τη συμμετοχή τους στην εξελικτική ιεροτελεστία της τραγωδίας, εισάγουν το θεατρόφιλο κοινό σε αυτή, για να το οδηγήσουν στη συνέχεια, στην ουσία  που συνίσταται από τα συστατικά της προσωπικότητας του άρχοντα-τύραννου των Θηβών: ποιος είναι, γιατί και από πού κατέφθασε στην πόλη των Θηβών, όπου και εγκαθιδρύθηκε για καλό ή για κακό...

                Ο γνωστός ηθοποιός του Θεάτρου Τέχνης, Διονύσης Μεσσάρης, ως Οιδίπους Τύραννος, αποδεικνύει από την πρώτη κιόλας παράσταση –πρόβα Generale-, ότι δεν έχει να ζηλέψει τίποτα από τους κορυφαίους του θεάτρου τραγωδίας στην Ελλάδα. Θα τολμήσω ένα βήμα παραπέρα και θα τον συγκρίνω με τους μεγάλους του Εθνικού Θεάτρου.  Μαθητής του αείμνηστου δασκάλου του θεάτρου, Χρυσόστομου Μαντουρίδη,  έχει κατορθώσει, παράλληλα με την οικογενειακή και επαγγελματική του ζωή, να αξιοποιήσει τις υποκριτικές εμπειρίες του  από τη νεαρή ηλικία του απόφοιτου γυμνασιόπαιδα και να εξελιχθεί  στον ώριμο καλλιτέχνη, που ξαναγνωρίσαμε χτες βράδυ στο θεατράκι του Addison Rd., που με τη σειρά του μεγάλωσε ξεπερνώντας τις διαστάσεις του, και φωτίστηκε ακόμη μια φορά από το πνεύμα του μεγάλου τραγωδού, Σοφοκλή.  

Ο Διονύσης Μεσσάρης πρόσφερε τον εαυτό του στο βωμό της Τέχνης αποδεικνύοντας τη συστράτευσή του σε αυτή. Ξεπέρασε τον εαυτό του με μία υπερδυναμικότητα στην προσπάθειά του να ταυτιστεί με την τραγική φυσιογνωμία του ήρωα, τον οποίο υποδύεται. Μπήκε στο ρούχο του, φόρεσε την οδύνη του και παρέσυρε το πλήθος των θεατών στην οδυνηρή πορεία ετούτης της διαδικασίας.     Κάπως έτσι, έγινε. Το στοίχημα της επιτυχίας, κερδίστηκε. Η τραγωδία πέτυχε  απόλυτα στους στόχους της: δίδαξε το κοινό που παρακολουθούσε με ευλάβεια, εκείνο που εξελίσσετο ενώπιόν του: τη διαδικασία της διδασκαλίας του κοινού, όπως επεδίωκε ο Σοφοκλής όταν το έγραφε και όπως το διευθέτησε για την τελική κάθαρση όλων των μυασμάτων: την  αυτοτιμωρία  των ενόχων, χωρίς τη βεβαίωση ότι η ζωή θα συνεχιστεί άψογα σα να μην είχε συμβεί κάτι τρομακτικά τραγικό πριν... Η Αντιγόνη, αυτό που ακολουθεί μετά,  είναι μία υπόθεση της συνέχειας της αποπληρωμής των ενοχών, των γονέων της.  Η αλληλοδιαδοχή και η αλληλουχία των όρων: Θύμα-Θύτης- Θύματα... είναι η έσχατη μήνις των Θεών!

                Οι αρωγοί του πρωτοστατούντος χαρακτήρα της τραγωδίας, συνέβαλαν ακέραια στην αποστολή τους.  Έστησαν με τον φυσικότερο, δυνατό τρόπο το πλαίσιο εντός του οποίου κινήθηκαν με δυναμισμό και πάθος ο  πρωταγωνιστής της τραγωδίας Οιδίπους Τύραννος (Δ.Μεσσάρης), ο Μάντης Τειρεσίας (Φώτης Λαρεντζάκης), ο Κρέων (Άκης Καστελλορίου),  η Ιοκάστη (Μέλπω Παπαδούλου), ο Κορίνθιος Άγγελος (Γιώργος Καζούρης) και ο Θεράπων-Βοσκός (Βασίλης Σαραφίδης). Παράλληλα οι Κορυφαίοι- Χοροστατούντες (Έβελυν Τσαβάλα, Χρυσούλα Μεσσάρη, Μιμίκα Βαλαρή, Κώστας Ρόρρης και ο Σταύρος Οικονομίδης) εκφράζουν την τραγικότητα των περιστάσεων, που με τη σειρά τους προωθούν με ένα τρόπο αόρατης ολκής στη διελεύκανση όλων των αποριών τους, ως Θηβαίων, αρχομένων από τον Τύραννο Οιδίποδα. Θέτουν τα πράγματα με μία διαδοχική σειρά, έτσι όπως τρέχουν, ως εκ του φυσικού, και συντρέχουν με τα ερωτήματα που απαιτούν τελικά απαντήσεις, και όλα αυτά ημιτελή ως ένα σημείο, να κλείσουν τον κύκλο τους με τα τρανά συμπεράσματα που οριοθετούν αυτό καθαυτό το αντικείμενο της τραγωδίας.

                Τα δώδεκα παιδιά  της Θήβας ή των Θηβών, αποτελούν ένα ξεχωριστό θέμα στην όλη παράσταση.  Τα παιδιά που οφείλεται να συμμετέχουν στα πάθη των γονιών τους και στην ενημέρωση σχετικά με τα της πατρίδας τους,  είναι παρόντα όπως αρμόζει, ιδιαίτερα καθώς η τραγωδία εξελίσσεται και ξεκινά από τον Οιδίποδα Τύραννο και τα πάθη του, που ξεκινούν από ένα μοιραίο χρησμό, που μόνο κατάρα μπορούσε να γίνει και να καταδιώξει όλους όσους ανήκαν στη ίδια οικογένεια, και πέραν αυτής.  Στη σημερινή πραγματικότητα τα παιδιά αποτελούν όπως πάντα την ελπίδα του μέλλοντος, των αγωνιστών που θα μεταφέρουν τη σκυτάλη της ζωής στα δικά τους παιδιά, στον αιώνα.  Η συμμετοχή τους στην τραγωδία, αποτελεί, πέρα από μία εαρινή φρεσκάδα στον κυκαιώνα των δυστυχών συγκυριών της τραγωδίας Οιδίπους Τύραννος, μία ελπίδα για το πραγματικό μέλλον του θεάτρου στην Ελληνική παροικία του Σύδνεϋ.  Πρωταγωνιστής της προσπάθειας παραμένει ο Σταύρος Οικονομίδης ο φωτισμένος σκηνοθέτης του Θεάτρου Τέχνης  που με την Παιδική Σκηνή προσπαθεί να διατηρήσει ζωντανή της φλόγα της Τέχνης,  του Θεάτρου. 

                Η Μέλπω Παπαδοπούλου, παλαίμαχος ηθοποιός του Θεάτρου Τέχνης, ως Ιοκάστη είναι πιστή στο προσδοκόμενο από τον απαιτητικό ρόλο της. Όμως πέρα από την διαρκή προσφορά της, ως ηθοποιός, προσφέρει ποικιλοτρόπως διαθέτοντας τα πάντα χάριν  της θεατρικής της  οικογένειας. Δημιουργεί θεατρική μόδα με την κατασκευή κοστουμιών για το εκάστοτε θεατρικό έργο. Κοστούμια για το βασιλιά, τη βασίλισσα, τον μάντη, τον ιερέα, τους άρχοντες, τους κορυφαίους, το χορό, το βοσκό. τον Κορίνθιο άγγελο,  τα παιδιά... Όλα είναι πολύ καλά μελετημένα και κατασκευασμένα.  Φαντάζομαι τις εκατοντάδες κοστούμια, συσσωρευμένα στο πολύτιμο βεστιάριο του μικρού Θεάτρου του Addison Rd. ή και αλλού, σε ιδωτικούς χώρους, και που αναμφίβολα αποτελούν πολύτιμη κληρονομιά και χειροπιαστή μαρτυρία του παρελθόντος, προικιά για το πολιτιστικό μέλλον της Αυστραλίας.  Το Θέατρο Τέχνης Αυστραλίας δημιουργεί ιστορία Πολιτισμού και Τέχνης και εμείς είμαστε μάρτυρες αυτής της ιστορικής στιγμής, κόκκοι σκόνης  στο χρόνο που τρέχει.

                Θεωρώ ότι ο θίασος του Θεάτρου Τέχνης ως οργανισμός εν εξελίξει, εμπλουτίζεται διαρκώς από νέο αίμα, ενώ κάποια πρόσωπα περνούν από τη μία συγκεκριμένη ενασχόληση, σε άλλη, γεγονός που ανανεώνει διαρκώς το σχήμα του, με  ενδιαφέροντα πρόσωπα.  Παράδειγμα η Έβελυν Τσαβάλα. Πέρα από τη μόνιμη προσφορά της στο τεχνικό τμήμα του Θεάτρου Τέχνης, την προσφορά της στα παρασκήνια και στη διεύθυνση, διαπιστώνουμε και τα δειλά βήματά της στο καθαυτό σανίδι του θεάτρου. Σήμερα είναι η δεύτερη φορά που τη βλέπουμε να χοροστατεί, όμως με ένα νέο και έντονο πάθος.  Μία ηθοποιός γεννιέται και μεγαλώνει στο πρόσωπο της Ε. Τσαβάλα.  Σχετικά με την αρχαία τραγωδία ανέφερε κάτι που με συγκίνησε ιδιαίτερα και περισσότερο από τον τρόπο με τον οποίο μου εκμυστηρεύτηκε πως  αγαπά την αρχαία τργωδία και ότι γι’ αυτή, κάνει ό,τι  είναι δυνατόν, ακόμα και όταν δεν έχει χρόνο.   Κάτι ανάλογο είπε και για τον δεκαεννιάχρονο γιο της, Χάρη Τσαβάλας (αγγελιοφόρος). Οικογενειακό λοιπόν το ενδιαφέρον και αναρωτιέμαι πόσο καλή είναι η σχέση τη με το γιο της ώστε να του μεταδώσει την αγάπη της για την αρχαιοελληνική τραγωδία!

                Και τώρα ο Ρόρρης, ο Κώστας Ρόρρης... Συγγραφέας, ταλαντούχος κατασκευαστής σκηνικών και ηθοποιός με τόλμη και θάρρος! Είναι  λοιπόν και ετούτος, όπως όλα σχεδόν τα μέλη στο θίασο του Θεάτρου Τέχνης, πολυπράγμων!  Επιπλέον, να πω εδώ, ότι υπήρξε επιτυχής η παρουσία του Αυστραλού  ιθαγενούς, που με επιδεξιότητα παρήγε τους κατάλληλους ήχους και σε αρμόζοντα τόνο, με το τζιντιριντού. Πρόκειται για μία καινοτομία που υιοθέτησε το Θέατρο Τέχνης και που φαίνεται ότι έχει μέλλον!

                Επόμενα σε ετούτο το κείμενο είναι τα συγχαρτήρια προς άπαντες τους παράγοντες του Θεάτρου Τέχνης, για την καθ’ όλα άψογη παρουσίαση της συγκεκριμένης τραγωδίας του Σοφοκλή, και ακόμη περισσότερο, γιατί από την πρώτη κιόλας παράσταση πέτυχε, το ζητούμενο: καθήλωσε τους θεατές και τους δίδαξε πέρα από τη μήνιν των Θεών, τι σημαίνει κάθαρση και πώς πετυχαίνεται τελικά.  Ο Οιδίπους Τύραννος ως τραγωδία-διδασκαλία, αποτελεί   μία πραγματική προσφορά του Θεάτρου Τέχνης Αυστραλίας, στους Έλληνες του Σύδνεϋ.  

Υγ. Εχτές το βράδυ (18/11/2011), ύστερα από το τέλος  της παράστασης, της τραγωδίας Οιδίπους Τύραννος, το Θέατρο Τέχνης Αυστραλίας, απένειμε  στο Διονύση Μεσσάρη το «Μαντουρίδειο βραβείο», για το 2011.

Anagnostis  P.O.Box 25 Forest Hill 3131 Victoria Australia
 enquiry@anagnostis.info