Κύπρος και '40

 

(Η ομιλία αυτή δόθηκε από τον Χάρη Σιαμαρή το 1980 στον εορτασμό που οργάνωσε το Γενικό Προξενείο της Ελλάδας)

 Γιορτάζει τις μέρες αυτές ο απανταχού της γης Ελληνισμός. Γιορτάζει και τιμά την περίλαμπρη και ένδοξη επέτειο της 28ης του Οκτώβρη. Η καρδιά του κάθε Ελληνα πλημμυρίζει από εθνικό ενθουσιασμό γιατί πριν 67 ακριβώς χρόνια η αιώνια Ελλάδα διάλεξε και βάδισε το δρόμο της δόξας και της τιμής, εμπνεόμενη από τα αθάνατα ιδανικά που χαρακτήριζαν και χαρακτηρίζουν τη φυλή μας.

Μαζί με τους Πανέλληνες γιορτάζουν τη μεγάλη μέρα και οι Κυπριώτες Ελληνες γιατί θεωρούν την εθνική επέτειο της 28ης του Οκτώβρη και δική τους εθνική επέτειο. Σαν ομογάλακτα παιδιά της ίδιας μάνας δεν διαχωρίζουν τις εθνικές επετείους σε Ελληνικές και Κυπριακές. Ενιωθαν και νιώθουν, ήσαν και είναι και θα παραμείνουν Ελληνες. Οι δοκιμασίες αιώνων δεν ήταν ικανές ν' αλλάξουν τον ελληνικό χαρακτήρα της Κύπρου ούτε το ελληνικό φρόνημα των κατοίκων της.

Το γεγονός ότι η Κύπρος βρίσκεται κάπως ξέμακρα από την κυρίως Ελλάδα, το γεγονός ότι οι "αδήριτες ανάγκες" την οδήγησαν στην ανεξαρτητοποίηση, δεν δίνει σε κανένα το δικαίωμα να διαχωρίσει τον Κύπριο Ελληνα από τον Ελλαδίτη. Οι Κύπριοι παρέμειναν γνήσιοι Ελληνες και το απόδειξαν σε όλες τις δοκιμασίες του Εθνους.

Επιτρέψατε μου να σας μεταφέρω νοερά για λίγο στην Κύπρο όταν το άγγελμα για την κήρυξη του πολέμου εναντίον της Ελλάδας από την Ιταλία έγινε γνωστό.

Η Λευκωσία δεν κοιμήθηκε εκείνο το βράδυ, ούτε η Λεμεσός ούτε η Αμμόχωστος ούτε καμιά άλλη πόλη ή χωριό. Στην αρχή ο κόσμος έμεινε εμβρόντητος. Υστερα συνειδητοποίησαν όλοι τι έγινε. Κι αυτό που ακολούθησε ήταν συγκλονιστικό. Κάτι που κράτησε για μέρες και μήνες. Και για όλη την περίοδο του πολέμου.

Να τι έγραψε μια κυπριακή εφημερίδα της εποχής:

"Αίσθημα ζωηράς αγανακτήσεως και βρασμός ψυχής διακατέχουν ολόκληρο τον Κυπριακό λαό αφ΄ ης στιγμής εγνώσθη η είδησις περί κηρύξεως πολέμου κατά της Ελλάδος υπό της Ιταλίας. Η είδησις στη Λευκωσία εγνώσθη κατά πρώτον εκ των ραδιοφωνικών εκπομπών και μετεδόθη αστραπιαίως στην αγορά και σ' όλες τις συνοικίες. Πλήθη κόσμου συνέρρευσαν αμέσως εις τα λέσχας και τα δημόσια κέντρα διά ν' ακούσουν πληρεστέρας πληροφορίας. Πολλοί δε ήσαν εκείνοι οι οποίοι εδάκρυσαν εκ συγκινήσεως, πληροφορούμενοι την σπαρτιατικήν απάντησιν την οποίαν η Ελλάς έδωσεν εις το εκβιαστικόν τελεσίγραφον του Μουσολίνι. Εις τους δρόμους και τα καφενεία, η κήρυξις του πολέμου κατά της Ελλάδος απετέλη το μοναδικό θέμα συνομιλιών. Εις τα διατυπούμενα σχόλια ανεμειγνύοντο κατάραι κατά της Ιταλίας και εκφράσεις βαθυτάτης περιφρονήσεως".

Σαν αστραπή μεταδόθηκε η είδηση και στο τελευταίο χωριουδάκι της Κύπρου. Κι άρχισε αμέσως η κινητοποίηση ολόκληρου του λαού για να συμμετάσχει στον αγώνα εναντίον του εχθρού.

Τότε, δεν επέτρεπαν οι Αγγλοι να υψώσουμε την Ελληνική σημαία. Ολοι είχαμε τις σημαίες διπλωμένες στα ερμάρια και τα ντουλάπια μας. Αψηφώντας τους νόμους της αποικιακής κυβέρνησης, οι σημαίες ξεδιπλώθηκαν, σιδερώθηκαν και το πρωί της επομένης κυμάτιζαν στις πόρτες και τα παράθυρα των σπιτιών, στα καταστήματα, στα καμπαναριά κι οπουδήποτε αλλού. Οι Αγγλοι, βέβαια, έκαναν τα στραβά μάτια μια και η Ελλάδα προσφέρθηκε να θυσιασθεί για τη δική τους σωτηρία.

Κι ο λαός τότε πήρε θάρρος, έκαμε φτερά. Αρχισαν οι διαδηλώσεις, οι κωδωνοκρουσίες και οι πανηγυρισμοί. Οι πιο ενθουσιώδεις διαδήλωσαν την επιθυμία τους να καταταγούν σαν εθελοντές στον Ελληνικό στρατό για να πολεμήσουν υπέρ της ελευθερίας και της ανεξαρτησίας της Ελλάδας. Για τον σκοπό αυτό, πολλοί είναι εκείνοι που έτρεξαν στο Ελληνικό Προξενείο για να θέσους τις υπηρεσίες τους στη διάθεση της Ελληνικής κυβέρνησης.

Ο Κύπριος σαν Ελληνας και γνώστης του ασάλευτου συνθήματος της φυλής "εις οιωνός άριστος αμύνεσθε περί πάτρης", έτρεξε ολοπρόθυμος και κατετάγη στο Κυπριακό Σύνταγμα για να πολεμήσει για την πατρίδα Ελλάδα από τη μια και για τη δική του ελευθερία από την άλλη.

Περισσότεροι από 30 χιλιάδες Κύπριοι κατετάγησαν για το σκοπό αυτό και πολέμησαν σ' όλα τα μέτωπα. Αφησαν τους δικούς τους κι έτρεξαν στο εγερτήριο σάλπισμα του "νυν υπέρ πάντων αγών". Πολλοί είναι εκείνοι που έδωσαν τη ζωή τους. Τάφοι Κυπρίων πολεμιστών βρίσκονται σε πολλά μέρη της Ελλάδας.

Στις ερωτήσεις των Αγγλων στρατολόγων αξιωματικών γιατί οι Κύπριοι ήθελαν να στρατευθούν, η απάντηση ήταν μια και στερεότυπη: "Γιατί υπηρετώντας τις Βρετανικές δυνάμεις αισθανόμαστε ότι βοηθούμε τον κοινόν αγώνα ενάντια στις δυνάμεις του σκότους και της βίας. Και γιατί ιδιαίτερα βοηθούμε την Ελλάδα στην ηρωική της αντίσταση".

Αυτά, όμως, είναι μια μόνο πλευρά του θέματος. Το τι γινόταν στις πόλεις και τα χωριά της Κύπρου δεν περιγράφεται. Καθημερινά δεήσεις, δοξολογίες, διαδηλώσεις. Πραγματικά η Κύπρος ζούσε τις μεγάλες εθνικές στιγμές μαζί με την υπόλοιπη Ελλάδα. Κι όταν ο Ελληνικός στρατός έμπαινε θριαμβευτής στις πόλεις της Βορείου Ηπείρου, όλη η Κύπρος πανηγύριζε στους δρόμους.

Η συμμετοχή, όμως, της Κύπρου δεν ήταν μόνο συναισθηματική. Ηταν ολόπλευρη κι ολόψυχη. Η Ελλάδα απευθυνόταν στην Κύπρο για βοήθεια. Ζητούσε την αρωγή όλων. Κι οι Κύπριοι έδιναν τα πάντα. Χιλιάδες ήσαν εκείνοι που ανταποκρίθηκαν στον έρανο τιμής για τη μαχόμενη πατρίδα. Ολοι συνεισφέρουν ότι μπορούν. Οι περισσότεροι από τα υστερήματα τους. Αλλοι δίνουν τα χρυσά τους σκουλαρίκια και βραχιόλια κι άλλοι τα γαμήλια τους δακτυλίδια. Η μάνα πατρίδα πρέπει να σωθεί. Κι η καλή κόρη, η Κύπρος, δίνει ότι έχει και δεν έχει.

Θυσιάστηκε η Ελλάδα κι ο πόλεμος κερδήθηκε. Οι υποσχέσεις των συμμάχων, όμως, έμειναν υποσχέσεις. Κούφια λόγια. Και για την Ελλάδα και περισσότερο για την Κύπρο. Μας υποσχέθηκαν Ενωση με την Ελλάδα αλλά ξεχάστηκε. Κι έπρεπε ο Κυπριακός λαός να πάρει στα δικά του χέρια την υπόθεση της λευτεριάς του. Χρειάστηκε να χύσει το αίμα του για ν' αποτινάξει τον αποικιακό ζυγό.

Κι όταν η κολοβωμένη δημοκρατία του καταπατήθηκε απ' αυτούς που έμειναν απαθείς όταν η Ελλάδα θυσιαζόταν, οι μεγάλοι σύμμαχοι μας βλέπουν το δράμα μας και καρφί δεν τους καίγεται. Ο Κυπριακός λαός, όμως, με μόνο πιστό κι αφοσιωμένο σύμμαχο τον αδελφό Ελληνικό λαό, θα συνεχίσει τον αγώνα μέχρις ότου θ' ανατείλει η μεγάλη εκείνη μέρα που θα βρει την πλήρη δικαίωση κι εκπλήρωση των πόθων του.

 
vv

 28 τ’ Οκτώβρη

 

Κοσιοχτώ τ’ Οκτώβρη, φίλοι μου, μια εθνική ημέρα

Μέρα του ΟΧΙ του τρανού τζαι του ηρωϊκού ΑΕΡΑ.

Γιορτάζουν οι Πανέλληνες, γιορτ’ η ανθρωπότητητα,

Γιορτάζ’ η Αρχιεπισκοπή, γιορτάζει τζ’ η Κοινότητητα.

 

Με συγκεντρώσεις, με γιορτές, λόους, χορούς, τραούθκια

Δείχνουν την περηφάνεια τους μιάλοι τζαι κοπελλούθκια..

Ούλλοι μας αθθυμούμαστιν το έπος του Σαράντα

Που η μιτσιά Ελλάδα μας είπε στο φασισμό «στην πάντα».

 

Πάνω στις Πίνδου τα βουνά γράφτηκεν ιστορία,

Όταν μια χούφτα Ελληνες τάβαλαν μ’ αυτοκρατορία.

Τα παλλικάρκα μας πολέμησαν του φασισμού τα στίφη

Εχοντας σαν ασπίδα τους τα ηρωϊκά τους στήθη.

 

Εθαύμασεν τους ο τουνιάς, π’ αρκάτην ως τον πόσιην

Που πρώτοι αυτοί εβάλασιν στον Αξοναν αντρόσιην.

Τζαι όμως η Ελλάδα μας στο τέλος αδικήθηκεν

Γιατί που τους συμμάχους της τέλεια περιφρονήθηκεν.

 

                                               Χάρης Σιαμαρής