ΤΙΜΕ ΙΝ ΑΤΗΕΝS            






GREEKS 
IN AUSTRALIA

Explore the Map above

ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΤΑ ΠΕΡΙΕΡΓΑ

 ΕΚ ΒΑΘΕΩΝ     Του Γιάννη Λιάσκου

Στην Τασκένδη...

 

Στο δεύτερο αυτό μικρό αφιέρωμα στους Έλληνες πολιτικούς πρόσφυγες που έζησαν το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους σε χώρες του, πάλαι ποτέ, ανατολικού μπλοκ, μέσα πάντα από τη διήγηση του συμπάροικου Δημήτρη Τσιαούση και τις σελίδες των τριών ανέκδοτων βιβλίων του για την εθνική αντίσταση και τον ελληνικό εμφύλιο, θα ρίξουμε φως και θα μάθουμε από πρώτο χέρι για τον τρόπο ζωής στην πρωτεύουσα μιας ασιατικής σοβιετικής δημοκρατίας, την Τασκένδη, τις δεκαετίες του 50 και του 60.

Η Τασκένδη, πρωτεύουσα του Ουζμπεκιστάν και της Μέσης Ασίας, γράφει ο Δημ. Τσιαούσης, έχει πληθυσμό 2,5 εκατομμύρια, το 50% Ουζμπέκοι και 50% διάφορες άλλες εθνικότητες της Σ. Ένωσης και του εξωτερικού. Είναι μια πάρα πολύ όμορφη πόλη με πολύ πράσινο και πολλά νερά. Είναι η πόλη που αγάπησα, εκεί έζησα τα 24 καλύτερα χρόνια της ζωής μου, εκεί έμαθα απταίστως τη ρωσική γλώσσα, εκεί τελείωσα το γυμνάσιο, έμαθα τέχνες, μορφώθηκα πολιτικά και τεχνικά. Εκεί τελείωσα το βραδινό Πανεπιστήμιο του Μαρξισμού-Λενινισμού, εκεί έβγαλα το Ινστιτούτο Μηχανολογίας με άριστα, παντρεύτηκα, δημιούργησα οικογένεια, γι αυτό και αγάπησα αυτή την πόλη.

Στην Τασκένδη φτάσαμε στις 23 Νοέμβρη 1949, αντάρτες όλοι του Δημοκρατικού Στρατού και εγκατασταθήκαμε μέσα στην πόλη με την ταξιαρχία μας. Η υποδοχή που μας έγινε από τους Σοβιετικούς ήταν εξαιρετική, δεν μπορούσε να είναι καλύτερη. Τον στρατώνα που μέναμε τον ονομάσαμε 8η Πολιτεία. Βρήκαμε τα κρεβάτια καινούργια, στρωμένα, πυτζάμες, παντόφλες, πετσέτες και εσώρουχα, ενώ το πρωί μας έδωσαν από άλλη μια αλλαξιά εσώρουχα και δυο κοστούμια, ένα επίσημο και ένα καθημερινό. Μας δώσανε παλτά χειμωνιάτικα, σκαρπίνια, γαλότσες και ό,τι άλλο χρειάζεται ένα άτομο.

Τις επόμενες εβδομάδες φέρανε καλούς δασκάλους και μας μαθαίνανε τη ρωσική γλώσσα ενώ δήλωσε ο καθένας από μας τι ειδικότητα ήθελε να μάθει. Οι Σοβιετικοί διαθέσανε τους πιο καλούς δασκάλους και μετά από τρία χρόνια όλοι οι Έλληνες δεν χρειάζονταν διερμηνέα, μάθανε τη γλώσσα πολύ καλά.

Και στους τόπους εργασίας οι Σοβιετικοί εργάτες και τα στελέχη με ευχαρίστηση μας βοηθούσανε στη γλώσσα και στην τέχνη. Είχαμε την ολόπλευρη βοήθεια των Σοβιετικών ανθρώπων, όλοι τους δείξανε τη ντομπροσύνη τους, το διεθνισμό τους, τον πολιτισμό τους.

Παρά τα λάθη που έκανε το ΚΚΕ, πήρε και μια θετική απόφαση, να παροτρύνει τους αγωνιστές στη μόρφωση, στις τέχνες και να ανεβάσει το μορφωτικό και κοινωνικό τους επίπεδο. Το κόμμα, με τη βοήθεια της Σοβιετικής Κυβέρνησης, άνοιξε τις πόρτες της μόρφωσης και της τέχνης διάπλατα. Σύνθημά του ήταν: Να κατακτήσουμε τα κάστρα της επιστήμης, μόρφωσης και τέχνης και αυτό το πέτυχε σε μεγάλο βαθμό.

Στη Σοβιετική Ένωση, τότε, οι φοιτητές παίρνανε κρατικό μηνιαίο επίδομα, τον πρώτο χρόνο 35 ρούβλια και τον τέταρτο, 45 ρούβλια, που έφταναν για φαγητό, ενώ τα βιβλία ήταν δωρεάν.

Στα μεγάλα εργοστάσια βιομηχανίας, σαν αυτό που δούλεψα ως διευθυντής τμήματος, παραδίδαμε στο κράτος 2.500 τρακτέρ το μήνα και δυο φορές το χρόνο όλοι οι μηχανολόγοι έδιναν εξετάσεις, αφού μελετούσαν συνεχώς τεχνολογικά βιβλία, για να μένουν ενημερωμένοι στις νέες τεχνολογικές εξελίξεις και εάν αποτύγχαναν, έχαναν το πόστο τους.

Από το 1949 που βρεθήκαμε στην Τασκένδη μέχρι το 1957, η ζωή δεν ήταν πλούσια, ούτε φτωχή. Όλος ο κόσμος ζούσε μια κανονική ζωή, χωρίς παρανομίες και εγκλήματα, χωρίς ναρκωτικά. Μια ζωή χωρίς άγχος για το αύριο, χωρίς ανεργία. Όσοι τελείωναν διάφορα ιδρύματα, διορίζονταν. Υπήρχε μεγάλος αλληλοσεβασμός στους ανθρώπους. Υπήρχαν δωρεάν βρεφικοί σταθμοί, παιδικοί, σχολεία, γυμνάσια, τεχνικές σχολές, ινστιτούτα, πανεπιστήμια, όλα δωρεάν. Επίσης ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, νοσοκομεία, σανατόρια, αναπαυτήρια εξοχικά, όλα του κράτους, δωρεάν. Το κράτος έδινε διαμερίσματα σε όλους, δεν υπήρχαν άστεγοι. Δεν υπήρχε διαφθορά, κλεψιά, μέσον, σε όλα τα πόστα τοποθετούνταν άτομα με ικανότητες.

Κι όλα αυτά μέχρι το 1957, γιατί τότε ο Χρουστσόφ αλλάζει όλη την ηγεσία, όλα τα κομματικά στελέχη και διόρισε στη θέση τους νέα στελέχη χωρίς κομμουνιστική ιδεολογία και συνείδηση. Καριερίστες που καρπώθηκαν υλικά και κοινωνικά οφέλη και σιγά σιγά άρχισε η διαφθορά των στελεχών, οι δωροδοκίες, οι γνωριμίες και τα επακόλουθα. Τα τρόφιμα, τα ρούχα, τα είδη πρώτης ανάγκης δεν ανέβηκαν καθόλου στα 24 χρόνια ζωής, παρά μόνο επί Χρουστσόφ, το 1960 φτάσανε οι ανατιμήσεις το 100%! Το ξεθεμελίωμα των μεγάλων σοσιαλιστικών κατακτήσεων άρχισε με το διαβόητο 20ό Συνέδριο του 1956, για να ολοκληρωθεί το 1990 με την ιστορική κατάρρευση του σοσιαλιστικού μοντέλου.

 

Ο Μάιος μας έφτασε  

Ο πιο τραγουδισμένος από όλους τους μήνες, τουλάχιστον στην ελληνική παράδοση, είναι ο Μάης. Τότε που στην πατρίδα μας η άνοιξη βρίσκεται στο φόρτε της, ο καιρός έχει ζεστάνει για τα καλά, ο ουρανός γίνεται ολοένα και πιο γαλανός και το καλοκαίρι βρίσκεται επί θύραις.  

Και βέβαια η σημαντικότερη μέρα του είναι η πρώτη του, η Πρωτομαγιά, γνωστότερη στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης και μια από τις ελάχιστες γιορτές χωρίς θρησκευτικό περιεχόμενο.  

Μια γιορτή που έχει διατηρηθεί ως τις μέρες μας, πιθανό κατάλοιπο πανάρχαιων προχριστιανικών δοξασιών σχετικών με τη γονιμότητα και την καρποφορία της γης.  

Και είναι χαρακτηριστικό ότι εκδηλώσεις της όπως η έξοδος ανθρώπων στην ύπαιθρο με χορούς και τραγούδια και το μάζεμα λουλουδιών για να πλεχτούν στεφάνια που θα κρεμαστούν στις εξώπορτες των σπιτιών, απαντώνται στο λαϊκό πολιτισμό πολλών ευρωπαϊκών λαών.  

Το μαγιάτικο κλαδί και το άνθινο στεφάνι είναι πιθανόν να έχει τις ρίζες του στη αρχαιότητα.

Στην αρχαία Ελλάδα, ως γνωστόν, τέτοια κλαδιά ή στεφάνια δεν έλειπαν από καμία σημαντική εκδήλωση του δημόσιου, ιδιωτικού ή θρησκευτικού βίου.  

Τα Θαργήλια, μια σημαντική γιορτή των αρχαίων που έδωσε, μάλιστα, και το όνομά της σ ολόκληρο το μήνα, το Θαργηλίωνα, που αντιστοιχούσε στο δικό μας Μάη, περιελάμβαναν στα δρώμενά τους την κατασκευή ενός κλαδιού ανάλογου με το μαγιάτικο.  

Το κλαδί και τότε όπως και σήμερα συμβολίζει τη ζωή και την ανανέωσή της, πιστεύεται δε ότι χαρίζει στον κάτοχό του υγεία, καλή τύχη, ειρήνη, ευτυχία και ευφορία.  

Δεν είναι βέβαια μόνο το κλαδί που κάνει το Μάη διαφορετικό και πιο ενδιαφέροντα από τους άλλους μήνες. Σε πολλές χώρες που γνώρισαν ρωμαιοκρατία, όπως η Ελλάδα, υπάρχει μια προκατάληψη για τον μήνα αυτόν, που γενικά θεωρείται μιαρός.  

Έτσι πιστεύεται ότι και οι γάμοι που γίνονται στη διάρκειά του είναι καταδικασμένοι σε αποτυχία. Το ίδιο πίστευαν ακριβώς και στην αρχαία Ρώμη. Πιθανός λόγος ήταν τα Λεμούρια, μια πένθιμη γιορτή των Ρωμαίων που την γιόρταζαν το Μάη.  

Σύμφωνα με τις δοξασίες τους κάθε οικογένεια όφειλε να φροντίζει για την περιποίηση και το καλόπιασμα των νεκρών της, ώστε να μην επανέλθουν στη γη και βλάψουν τους ζωντανούς.  

Ένας μήνας, λοιπόν, που ήταν αφιερωμένος στον παγερό κόσμο των νεκρών σίγουρα δεν ήταν ο καταλληλότερος για να ακουστεί ο υμέναιος, το γαμήλιο τραγούδι.  

Στην πεζή εποχή μας, όμως, στην αντίληψη για την αποτυχία των γάμων που γίνονται Μάη μήνα, προβάλλεται η δικαιολογία ότι αυτός ο μήνας δεν μπορεί να είναι ευνοϊκός για τους νεόνυμφους αφού κατά τη διάρκειά του έχουν οργασμό οι συμπαθητικοί γάιδαροι!  

Πέρα από τα ευτράπελα, στις μέρες μας η Πρωτομαγιά με το μαγιάτικο στεφάνι μπορεί να ενισχύσει τις σχέσεις του ανθρώπου με τη φύση που γίνονται ολοένα και πιο επικίνδυνα χαλαρές.  

Χάρις στο έθιμο, στη γιορτή, οι άνθρωποι εκδράμουν στην εξοχή, έρχονται σε άμεση επαφή με τη γη και τις ομορφιές της, αγγίζουν όλα αυτά τα φυσικά και όμορφα που μέσα στην καθημερινότητά τους τα βλέπουν μόνο στην οθόνη της τηλεόρασης, αποκλεισμένοι στους τσιμεντένιους όγκους των γκρίζων πολυκατοικιών που τους περιβάλλουν.  

Η ίδια η ημέρα της Πρωτομαγιάς, ως γιορτή και της εργατικής τάξης, ως ημέρα απεργίας, συμβάλλει και στην ενδυνάμωση της συνείδησης για έναν κόσμο δίκαιο, ειρηνικό, βαθύτατα δημοκρατικό και αταξικό, έναν κόσμο χωρίς εκμετάλλευση.  

Με τις εκδηλώσεις, τις συγκεντρώσεις, τις πορείες, τα ανθεστήρια, τις εκδρομές, ο Μάης και μάλιστα κυρίως η πρώτη του, γίνεται ο μήνας ο γιορταστικός που τραβάει τον άνθρωπο από τη μιζέρια της ρουτίνας και της επανάληψης.  

Τον κάνει να διασκεδάσει, να ξεφαντώσει, να ανθίσει κι αυτός μέσα του, ακολουθώντας την πανηγυρική ατμόσφαιρα της φύσης που ντυμένη στην πράσινη περιβολή της περιμένει με  ανυπομονησία το φως και τη ζεστασιά του καλοκαιριού.

 

 

Περί πολέμου  

Στις αρχές της δεκαετίας του ΄60, τότε που αντιπολεμικές εκδηλώσεις και κινητοποιήσεις διοργανώνονταν σε ολόκληρο τον κόσμο, τότε που οι φοιτητές διαδήλωναν με κεντρικό σύνθημα κάντε έρωτα, όχι πόλεμο, ο Ντίλαν τραγούδαγε: για ελάτε εδώ εσείς οι αφέντες του πολέμου, εσείς που φτιάχνετε τα μεγάλα κανόνια, εσείς που φτιάχνετε τ αεροπλάνα του θανάτου ελπίζω να πεθάνετε, θ ακολουθήσω το φέρετρό σας κάποιο χλομό απόγεμα και θα σταθώ πάνω από το μνήμα σας, ώσπου να βεβαιωθώ πως είσαστε νεκροί.  

Οι αφέντες του πολέμου. Δεν έλειψαν ούτε στιγμή από τότε που πάτησε ο άνθρωπος το πόδι του στο δύσμοιρο πλανήτη μας. Δεν υπάρχει λαός που να μην έχει γευτεί το αίμα του πολέμου, σε κάθε περίοδο της ιστορίας του.  

Αν ανατρέξουμε στις σελίδες του Μεγάλου Λεξικού της Ελληνικής Γλώσσας του Μπαμπινιώτη, για να βρούμε το λήμμα πόλεμος, θα φρίξουμε από τις αναφορές του.

Πόλεμος είναι η ένοπλη σύρραξη ανάμεσα σε κράτη ή μεταξύ ομάδων εντός του ίδιου κράτους. Υπάρχει πόλεμος επιθετικός, αμυντικός, κατακτητικός, εθνικοαπελευθερωτικός, θρησκευτικός, ιερός, παγκόσμιος, τοπικός, εμφύλιος, ακήρυκτος, κατά ξηρά, κατά θάλασσα, από αέρος, χαρακωμάτων, χημικός, βιολογικός, ατομικός, πυρηνικός, ηλεκτρονικός και πάει λέγοντας.  

Η μικρή μας πατρίδα, στη μακραίωνη ιστορία της γνώρισε πολλές φορές από πρώτο χέρι τι εστί πόλεμος και πλήρωσε κατά καιρούς βαρείς φόρους αίματος.  

Ο πρώτος μεγάλος πόλεμος της ελληνικής ιστορίας πρέπει να είναι ο Τρωικός Πόλεμος ο οποίος φανέρωσε μια μεγάλη αλήθεια: πως οι πόλεμοι δεν θα έχουν πάντα ακριβείς σκοπούς και με την λήξη τους θα αιωρείται ένα ερωτηματικό για τον λόγο που έγινε τελικά ο πόλεμος.  

Ήδη από αυτό τον πόλεμο έχουμε χάλκινες πανοπλίες, ασπίδες καθώς και κράνη. Ύστερα από αυτόν ακολουθούν ένα πλήθος ελληνικών πολέμων, αμυντικοί όπως οι Περσικοί Πόλεμοι και εμφύλιοι όπως ο Πελοποννησιακός Πόλεμος.  

Μάλιστα στους Περσικούς Πολέμους, οι ιστορικοί αναφέρουν πως οι Πέρσες εκστράτευσαν εναντίων των Ελλήνων με 1.000.000 στρατιώτες. Όσο υπερβολικός και να είναι ο αριθμός δείχνει πάντως το πόσο μεγάλοι ήταν οι πόλεμοι στην αρχαιότητα.  

Άμεση συνέπεια αυτών των πολέμων ήταν η μεγαλειώδης εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Σ' αυτή την εκστρατεία είχαμε τελειοποιήσεις οπλικών συστημάτων όπως η Μακεδονική Φάλαγγα, τμήματα δηλαδή στρατού που καλύπτονταν από μεγάλες ασπίδες και είχαν εξάμετρα ξίφη, τις σάρισες.  

Φτάνουμε έτσι στην Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και τους γνωστούς Ρωμαϊκούς Πολέμους, που είναι οι πρώτοι που απλώθηκαν σε τρεις ηπείρους, σε όλο δηλαδή τον τότε γνωστό κόσμο. Σ αυτούς τους πολέμους κύρια τμήματα στρατού ήταν οι λεγεώνες, οι οποίες ήταν εξοπλισμένες με τα τελειότερα όπλα της εποχής που τις έκαναν ουσιαστικά ανίκητες. Ακόμα και ελέφαντες χρησιμοποιήθηκαν για τις εκστρατείες των Ρωμαίων.  

Κατά την διάρκεια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, συμβαίνει ένα σημαντικό γεγονός, η Γέννηση του Ιησού Χριστού. Είναι Αυτός που θα διδάξει στον κόσμο την αγάπη και την ειρήνη με τις φράσεις " Αγαπάτε Αλλήλους " και " Ειρήνη Υμίν ".  

Οι άνθρωποι όμως δεν θα πιστέψουν ποτέ ότι μπορούν να ζήσουν για πάντα όλοι μαζί ειρηνικά και έτσι οι Λόγοι Του θα ξεχαστούν. Μάχες και πόλεμοι θα συνεχίσουν να μαστιγώνουν το πρόσωπο της γης.  

Στη διάρκεια της χιλιετούς και πλέον Βυζαντινής Αυτοκρατορίας υπήρξαν πολλοί και συνεχείς πόλεμοι των Βυζαντινών, επιθετικοί και αμυντικοί, μεταξύ των οποίων, εναντίον των Αράβων, των Αβάρων, των Βουλγάρων, των Οθωμανών, των Ρώσων και πολλών άλλων.  

Οι Βυζαντινοί ως καινοτομία χρησιμοποίησαν το " υγρό πυρ ", ένα μείγμα από εύφλεκτα υλικά που τους έδωσε αρκετές φορές την ευκαιρία να κατακάψουν εχθρικούς στόλους, λύνοντας έτσι ασφυκτικές πολιορκίες της Βασιλεύουσας.  

Από εδώ και πέρα οι πόλεμοι γενικεύονται και απλώνονται σε όλα τα μήκη και πλάτη της υφηλίου. Τον 19ο και 20ό αιώνα ακολουθούν δεκάδες απελευθερωτικοί πόλεμοι και επαναστάσεις όπως οι διάφορες εξεγέρσεις λαών για την ελευθερία τους, οι Βαλκανικοί πόλεμοι και άλλοι, οι οποίοι κλονίζουν για πρώτη φορά την παγκόσμια ειρήνη.  

Αποκορύφωμα είναι ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος που διήρκησε από το 1914 έως το 1918. Στον πόλεμο αυτό πήραν μέρος 65.000.000 στρατιώτες. Οι νεκροί έφτασαν τα 13.000.000 και οι τραυματίες τα 21.000.000.  

Στον πόλεμο αυτό, επίσης, χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά αεροπλάνα, αερόστατα, υποβρύχια, πρόγονοι των σημερινών τανκς καθώς και ασφυξιογόνα αέρια.  

Αυτός ο τρομακτικός σε έκταση, θύματα και ερείπια, πόλεμος δεν είχε καμία σχέση με τους πολέμους της αρχαιότητας, ενώ για άλλη μια φορά φάνηκε η αναγκαιότητα της ειρήνης.  

 



 
 

TO MASTER  PAGE OF 
JOHN LIASKOS


Λιaσκοs Γιaννηs
BIOGRAPHY / ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

 


 ΕΛΛΗΝΕΣ ΠΟΙΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ   


 
 
Disclaimer
While every effort has been made by ANAGNOSTIS to ensure that the information on this website is up to date and accurate, ANAGNOSTIS  does not give any guarantees, undertakings or warranties in relation to the accuracy completeness and up to date status of the above information.
ANAGNOSTIS will not be liable for any loss or damage suffered by any person arising out of the reliance of any information on this Website

.Disclaimer for content on linked sites
ANAGNOSTIS accepts no responsibility or liability for the content available at the sites linked from this Website.
Το περιοδικό δεν ευθύνεται για το περιεχόμενο άρθρων των συνεργατών.

Anagnostis  P.O.Box 25 Forest Hill 3131 Victoria Australia
 enquiry@anagnostis.info