ΕΝΔΟ-ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΒΙΑ

 

Το πρόβλημα της οικογενειακής βίας δεν έχει χρώμα, κουλτούρα, χώρα, ήπειρο, κοινωνική και οικονομική υπόσταση. Είναι μια μάστιγα που ξαπλώνεται ραγδαία σε όλον τον πλανήτη και πλήττει, ιδιαίτερα, γυναίκες και ανήλικα παιδιά, πολύ συχνά τα κορίτσια, ακόμα και μέσα στο ίδιο του το σπίτι.

Πολυάριθμες μελέτες καταλήγουν σε διάφορα ενδιαφέροντα συμπεράσματα και στατιστικά στοιχεία.  

Κοινός παρονομαστής όλων; Το φύλο.

Σωματική-ψυχολογική-οικονομική βία

Η βία στην οικογένεια έχει διάφορες μορφές.

Ασφαλώς, η πιο φανερή και η πιο επικίνδυνη μορφή βίας είναι η σωματική, αφού μερικές φορές απειλείται ακόμη και η ζωή του θύματος. Παρόλα αυτά, μορφή σκληρής βίας μπορεί να είναι και η ψυχολογική.

Πώς ασκείται η ψυχολογική βία

Κλασικές περιπτώσεις ψυχολογικής βίας έχουμε:

·    Όταν ο σύζυγος ελέγχει την κάθε κίνηση της συζύγου του και κατακρίνει τις σχέσεις της με τους άλλους ανθρώπους.

·    Όταν την απομονώνει κοινωνικά από φίλους και συγγενείς

·    Όταν συστηματικά την ταπεινώνει και την υποτιμά, όταν την εκβιάζει και την εξευτελίζει

·    Όταν την απειλεί ότι θα της πάρει τα παιδιά

·    Όταν την διαβεβαιώνει ότι δεν μπορεί να τα καταφέρει μόνη της και ότι χωρίς αυτόν δεν πρόκειται να τα βγάλει πέρα.

 

Η βία μπορεί επίσης να είναι και οικονομική.

 

·     Όταν ο σύζυγος θέλει να έχει τον αποκλειστικό έλεγχο των εσόδων και των εξόδων της συζύγου του

·     Όταν θέλει να διαχειρίζεται εκείνος μόνος του τα έσοδά της και την περιουσία της

·     Όταν θέλει τη σύζυγο του να είναι οικονομικά εξαρτημένη από αυτόν και της απαγορεύει να αποκτήσει και δικά της έσοδα.

  Πού οφείλεται, ποια είναι τα αίτια για την εμφάνιση της Ενδο-οικογενειακής Βίας.

  Μερικές φορές συνδέουμε τη φτώχεια με την κακομεταχείριση και την ενδο-οικογενειακή βία, αλλά

Η κακοποίηση δεν οφείλεται στη φτώχια ή και την ανεργία

Οι άνδρες που κακοποιούν τις γυναίκες τους ανήκουν σε όλα τα κοινωνικά στρώματα. Απλώς, αυτοί που ανήκουν στα ανώτερα κοινωνικά στρώματα, έχουν τον τρόπο συνήθως να καλύπτονται. Θα θυμάστε ίσως και πρόσφατα παραδείγματα που κατέγραψε και ο τύπος εδώ στην Αυστραλία.

Η κακοποίηση δεν οφείλεται στο ποτό

  Οι γυναίκες δεν κακοποιούνται μόνο από άνδρες που πίνουν ή έχουν πρόβλημα αλκοολισμού. Ούτε    βέβαια, όλοι οι άνδρες που πίνουν κακοποιούν τις συντρόφους τους. Το ποτό προσφέρει απλώς, ένα καλό άλλοθι για να απαλλαγούν από την ευθύνη τους. Αν ένας μεθυσμένος κάνει οποιαδήποτε άλλη εγκληματική πράξη δεν απαλλάσσεται, αλλά τιμωρείται από το νόμο!

ΕΛΛΑΔΑ

Η Γενική Γραμματεία Ισότητας καταγράφει την  βία στην οικογένεια ως ένα πολύ διαδεδομένο φαινόμενο, ειδικά στην εποχή μας, που η ανθρώπινη ελευθερία και αξιοπρέπεια χάνουν όλο και περισσότερο την αξία τους. Ασκείται από τους ισχυρότερους προς τους πιο αδύναμους. Οι δράστες είναι συνήθως άνδρες και τα θύματα γυναίκες, ηλικιωμένοι και παιδιά.

Πώς εκδηλώνεται η Ενδο-Οικογενειακή Βία και ποια είναι τα στάδια του κύκλου της

είναι τα εξής:

·                           Επίθεση

·                           Μετάνοια

·                           Συγγνώμη

·                           Φροντίδα του θύματος

·                           Υποσχέσεις ότι δεν θα επαναληφθεί

·                           Περίοδος συμφιλίωσης και εξιλέωσης

·                           Επίθεση

 

Η σωματική βία φτάνει έως το βιασμό και τη σεξουαλική κακοποίηση και σε ακραίες περιπτώσεις και το φόνο.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Ισότητας, μία στις δύο γυναίκες που δολοφονούνται κάθε χρόνο είναι θύματα τωρινού ή πρώην συντρόφου τους, ενώ μία στις πέντε γυναίκες υπήρξε θύμα ξυλοδαρμού, τουλάχιστον μια φορά, από τον άνδρα της.

 

Οι άνδρες που κακοποιούν τις γυναίκες τους ανήκουν σε όλα τα κοινωνικά στρώματα. Ωστόσο, σύμφωνα με τα στοιχεία του Κέντρου Υποδοχής Κακοποιημένων Γυναικών Αθήνας, οι απόφοιτοι τεχνολογικής εκπαίδευσης έρχονται πρώτοι στη σωματική ς κακοποίηση, ενώ ακολουθούν αυτοί της πανεπιστημιακής. Αυτή όμως δεν είναι η πλήρης ή έστω η αντιπροσωπευτική εικόνα της πραγματοκότητας του προβλήματος στην κοινωνία της Ελλάδος. Ενας τεράστιος αριθμός κακοποιημένων γυναικών και παιδιών δεν καταφεύγει στο Κέντρο Υποδοχής και εξακολουθεί να υπομένει την κακοποίηση σιωπηλά στο σπίτι τους.

Οπως σημειώνεται στην έκθεση της Γενικής Γραμματείας Ισότητας, η συμπεριφορά του δράστη αποδίδεται καταρχήν σε κοινωνικά αίτια, ενώ σε ελάχιστες περιπτώσεις οφείλεται σε ψυχοπαθολογικά προβλήματα.

Στην έκθεση αναφέρεται ότι οι γυναίκες κάνουν πολλές προσπάθειες να σταματήσουν να είναι θύματα βίας. Πολλές φορές δεν τα καταφέρνουν και καταλήγουν να αυτο-απομονώνονται. Κυριεύονται από αισθήματα ντροπής και ενοχής και αισθάνονται οι ίδιες υπεύθυνες για ό,τι τους συμβαίνει.

 Το πρόβλημα της Ενδο-οικογενειακής Βίας υπάρχει και ταλαιπωρεί όλες τις ανθρώπινες κοινωνίες, από τις πλέον «πολιτισμένες» έως και τις πλέον «πρωτόγονες»

Στις ΗΠΑ

·    Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του FBI, κάθε 15 δευτερόλεπτα, μια γυναίκα κακοποιείται.

·     Σχεδόν το 50% των άστεγων γυναικών και κοριτσιών, βρίσκονται στους δρόμους επειδή ζούσαν καθημερινά περιστατικά ενδο-οικογενειακής βίας. ( Έκθεση του 1998 για τα καταφύγια των αστέγων)

·     Η βία στην οικογένεια, συνήθως δεν αφορά μόνο ένα περιστατικό, αλλά τις περισσότερες περιπτώσεις έχει μεγάλη διάρκεια ( αναφέρεται σε έρευνα για την οικογενειακή και σεξουαλική κακοποίηση από το Αμερικανικό Ινστιτούτο Δικαιοσύνης και το Γραφείο Στατιστικών Μελετών του Αμερικανικού Υπουργείου Δικαιοσύνης (Ιούλιος 1996)

·     Το 50% των γυναικών κακοποιείται τουλάχιστον μια φορά κατά την διάρκεια του γάμου τους.

·     Πάνω από τα δυο τρίτα των κακοποιήσεων κατά των γυναικών γίνονται από άτομα γνωστά σ΄αυτές.

·     Το 28% ήταν οι σύζυγοι τους ή το αγόρι τους. Το 35% αυτών ήταν γνωστοί σ αυτές και το υπολειπόμενο 5% αναφέρεται σ άλλα συγγενικά πρόσωπα.

·     Οι γυναίκες είναι δέκτες 10πλάσιων περιπτώσεων βίας. Κάθε χρόνο οι γυναίκες αντιμετωπίζουν 572,032 περιπτώσεις βίας ενώ οι άντρες στο ίδιο διάστημα 48,983. (Internet Source No 2.Violence Against Women: A National Crime Victimization Survey Report, p. 6).

·     Σύμφωνα με τις αστυνομικές αρχές του Μίτσιγκαν, μία γυναίκα σκοτώνεται από το σύντροφο της ή τον πρώην σύντροφο της κάθε πέντε ημέρες. Στην ίδια πόλη, το 75% των γυναικών που δολοφονούνται, σκοτώνονται από τους συντρόφους τους μόλις τελειώσει η σχέση τους ή καθώς τελειώνει αυτή.

 

Στη Γαλλία

*         Κάθε μήνα έξι γυναίκες πεθαίνουν σε περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας. Μία στις δέκα γυναίκες πέφτει θύμα συζυγικής βίας

·            Η συζυγική βία αποτελεί μια από τις κύριες αιτίες θανάτου των γυναικών από ανθρωποκτονία, ενώ εξίσου καταστροφικές με τη βία είναι και οι επαναλαμβανόμενες ψυχολογικές και φραστικές βιαιότητες (οι προσβολές, ο συναισθηματικός εκβιασμός...)

·            Σύμφωνα με τις τελευταίες στατιστικές στη Γαλλία, οι γυναίκες που καταφεύγουν για βοήθεια στα κέντρα υποδοχής, είναι πολύ νεότερες σε σχέση με το παρελθόν.

·           Το γεγονός αυτό σημαίνει ότι τώρα αντιδρούν γρηγορότερα και δεν υπομένουν την κακοποίηση πολλά χρόνια, μέχρι να αντιδράσουν

 

Στη Μ. Βρετανία

·            Μία καταγγελία για ενδοοικογενειακή βία κάθε λεπτό, καταγράφεται καθημερινά από τα αστυνομικά τμήματα της Μ. Βρετανίας. Το 81% είναι γυναίκες. (Σύμφωνα με το Πρόγραμμα κοινωνικών και οικονομικών ερευνών, 28 Σεπτεμβρίου 2000)

·           Σχεδόν το 50% των γυναικών που έχουν δολοφονηθεί στην Αγγλία και την Ουαλία, σκοτώθηκαν είτε από τον πρώην είτε από τον νυν ερωτικό τους σύντροφο. Το αντίστοιχο ποσοστό στους άντρες δεν ξεπερνά το 6%. (Οι πληροφορίες αυτές προέρχονται από Στατιστικά στοιχεία ανθρωποκτονιών, την περίοδο 1990-1994 από την Women's Aid Federation της Αγγλίας).

 

 

Στον Καναδά

Το 29%  των γυναικών από πανεθνικό αντιπροσωπευτικό δείγμα 12.300^ων γυναικών ανέφεραν ότι υπήρξαν θύματα άσκησης σωματικής βίας από τον τωρινό ή τον πρώην σύντροφό τους από την ηλικία των 16 ετών και μετά.

  Στη Ν. Ζηλανδία

Ποσοστό 20% από 314 γυναίκες που συμμετείχαν στην έρευνα ανέφεραν ότι έχουν χτυπηθεί ή κακοποιηθεί από τον σύντροφό τους.

  Στην Σουηδία

Ποσοστό 20% από 1.500 γυναίκες δήλωσαν ότι έχουν πέσει θύματα φυσικής επίθεσης σύμφωνα με έρευνα του 1997.

  Στο Ηνωμένο Βασίλειο

Σε τυχαίο δείγμα από μια περιφέρεια καταγράφεται ότι το 25% των γυναικών που ρωτήθηκαν έχουν γρονθοκοπηθεί ή χαστουκισθεί από τωρινό ή πρώην σύντροφό τους κάποια στιγμή της ζωής τους.

Στο Μεξικό το ποσοστό των κακοποιημένων γυναικών από τον σύντροφό τους καταγράφεται σε 30%, στο Ισραήλ σε 32%, Στην Κένυα σε 42% και στην Ινδία το 45% των ανδρών που έλαβαν μέρος σε πρόσφατη έρευνα, παραδέχτηκαν ότι κακοποιούν τις γυναίκες τους.

Τέλοσ σε έρευνα που έγινε στη Ρωσία το 25% των κοριτσιών και το 11% των αγοριών από 14^ων έως 17 ετών ανέφεραν ανεπιθύμητη σεξουαλική επαφή. Σημειώνω ότι στην περίπτωση αυτή αναφερόμαστε σε παιδιά.

Τα στατιστικά που προαναφέρθηκαν καταγράφονται στην έκθεση της UNICEF του2000 με τίτλο:

  «ΒΙΑ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΜΙΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ»

Στην έκθεση τονίζεται ότι η ενδο-οικογενειακή βία δεν κάνει διακρίσεις πολιτιστικής κληρονομιάς, ταξικής θέσης, μορφωτικού επιπέδου, ύψους εισοδήματος, εθνικότητας και ηλικίας σε οποιαδήποτε χώρα. Σε παγκόσμιο επίπεδο υπολογίζεται ότι δεν καταγράφονται σε επίσημες στατιστικές 60 εκατομμύρια γυναίκες θύματα των ίδιων των οικογενειών τους, δολοφονημ’ενες εκ προμελέτης ή μέσω παραμέλησης, μόνο και μόνο επειδή είναι γυναίκες. Σημειώνω ότι αυτή η έκθεση επικεντρώνεται ιδιαίτερα στην ενδο-οικογενειακή βία, την οποία πολλές χώρες και κοινωνίες εξακολουθούν να έχουν ην τάση να αντιμετωπίζουν κατά μεγάλο μέρος ως σαν «άλυτο πρόβλημα» κυρίως επειδή λαμβάνει χώρα μέσα στην οικογένεια και είναι βαθειά εδραιωμένη. 

Αντιμετώπιση του προβλήματος της ενδο-οικογενειακής βίας.

Η σχετική έκθεση της UNICEF προτείνει μια στατηγική που από τη μία πλευρά αντιμετωπίζει τις αιτίες της βίας κατά των γυναικών, ενώ την ίδια στιγμή παρέχει άμεση υποστήριξη στα θύματα.

Καλεί για μια ολοκληρωμένη προσέγγιση και ανάμιξη από πολλούς τομείς της κοινωνίας συμπεριλαμβανομένων κοινοτικών και θρησκευτικών αρχηγών καθώς και προώθηση της ασφάλειας των γυναικών και των κοριτσιών διά μέσου της επίσημης παιδείας, της εκπαίδευσης και των ευκαιριών για απασχόληση.

Η UNICEF προσεγγίζει το θέμα της οικογενειακής βίας ως ένα ζήτημα παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ως μέρος των διακρίσεων με βάση το φύλο. Δακρίσεων που υπονομεύουν το μέλλον των γυναικών και των παιδιών. Διαμορφώνει συνεργασίες σε πολλές χώρες ώστε να αντιμετωπίσει το πρόβλημα αυτό χρησιμοποιώντας κάθε δυνατό τρόπο.

Στο Μπάγκλαντές η UNICEF εργάζεται με γυναίκες και ανήλικα κορίτσια θύματα επιθέσεων με οξύ από το 1998.

Με την βοήθεια της UNICEF αναπτύχθηκε μια στρατηγική για την αντιμετώπιση του προβλήματος της γυναικείας περιτομής, σεξουαλικού ακροτηριασμού που εξακολουθεί να εφαρμόζεται και σήμερα σε χώρες της Αφρικής, όπως η Αιθιοπία, η Ερυθρέα, η Σομαλία, η Κένυα, η Ουγκάντα κ.λ.π. και σε μερικές περιπτώσεις και εδώ στην Αυστραλία παράνομα.

Αυστραλιανή Νομοθεσία

Το Αυστραλιανό Οικογενειακό Δίκαιο ορίζει την Ενδο-οιογενιακή Βία ως εξής:

     «Συμπεριφορά, είτε πραγματική είτε απειλούμενη, ατόμου προς άλλο άτομο, ή την περιουσία ενός μέλους της οικογένειας αυτού, η οποία προκαλεί φόβο ή ζωηρή ανησυχία για την ασφάλεια ή την προσωπική ηρεμία σε όποιο άλλο μέλος της οικογένειας του ατόμου.»

Η Επιτροπή Οικογενειακής Βίας, Family Violence Committee, έκρινε ότι χρειαζόταν μια πιο λεπτομερής περιγραφή των χαρακτηριστικών της βίας προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της στρατηγικής για την αντιμετώπιση της Οικογενειακής Βίας. Γι αυτόν ακριβώς τον σκοπό το δικαστήριο υιοθέτησε συμπληρωματικά την ακόλουθη επεξηγηματική περιγραφή.

     «Η οικογενειακή βία» περιλαμβάνει μια μεγάλη ποικιλία συμπεριφορών ελέγχου, συνήθως σωματικής, σεξουαλικής ή και ψυχολογικής φύσεως, οι οποίες περιλαμβάνουν